Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń buıryǵy  №106

2015 jylǵy 20 aqpan, Astana qalasy Elektr energııasynyń kóterme naryǵyn uıymdastyrý men onyń jumys isteý qaǵıdalaryn bekitý týraly «Elektr energetıkasy týraly» 2004 jylǵy 9 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 5-babynyń 9) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan Elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵyn uıymdastyrý jáne onyń jumys isteý qaǵıdalary bekitilsin. 1. Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń Elektr energetıkasy departamenti Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen: 1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin; 2) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýden ótkennen keıin kúntizbelik on kún ishinde merzimdi baspasóz basylymdarynda jáne «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa jiberilýin; 3) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń resmı ınternet-resýrsynda jáne memlekettik organdardyń ıntranet-portalynda ornalastyrýyn; 4) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkegennen keıin on jumys kúni ishinde Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń Zań qyzmeti departamentine osy tarmaqtyń 2) jáne 3) tarmaqshalarymen kózdelgen is-sharalardyń oryndalýy týraly málimetterdi usynýdy qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý jetekshilik etetin Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka vıse-mınıstrine júktelsin. 4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstri V. ShKOLNIK Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstriniń 2015 jylǵy 20 aqpandaǵy № 106 buıryǵymen bekitilgen Elektr energııasynyń kóterme naryǵyn uıymdastyrý men onyń jumys isteý qaǵıdalary 1. Jalpy erejeler 1. Osy Elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵyn uıymdastyrý jáne onyń jumys isteý qaǵıdalary (budan ári – Qaǵıda) «Elektr energetıkasy týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2004 jylǵy 9 shildedegi Zańynyń (budan ári – Zań) 5-baby 9) tarmaqshasyna sáıkes ázirlendi jáne elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵyn uıymdastyrý jáne onyń jumys isteý tártibin aıqyndaıdy. 2. Osy Qaǵıdada mynadaı uǵymdar men anyqtamalar paıdalanylady: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń elektr energııasy kóterme saýda naryǵynda elektr energııasyn óndirý-tutynýdyń naqty teńgerimi – esepti kezeńde elektr energııasynyń teńgerimdi naryǵynda ortalyqsyzdandyrylǵan jáne ortalyqtandyrylǵan saýda naryqtarynda óndirilgen, jetkizilgen jáne tutynylǵan elektr energııasy kólemderin ataýly bólýdi belgileıtin júıelik operator jasaǵan qujat. Naqty teńgerim Qazaqstan Respýblıkasynyń elektr energııasy kóterme saýda naryǵynyń sýbektileri arasynda ózara esep aıyrysýdy júrgizýge negiz bolyp tabylady; 2) elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda naryǵy – elektr energııasyn qysqa merzimdi («operasııalyq táýlik ishinde» spot-saýda-sattyq jáne «bir kún buryn» rejıminde), orta merzimdi (apta, aı) jáne uzaq merzimdi (toqsan, jyl) negizde satyp alý-satý úshin uıymdastyrylǵan saýda alańy; 3) elektr energııasyn satyp alý-satý sharty – belgili bir kezeńde olardy naqty jetkize otyryp, elektr energııasynyń sharttyq kólemin satyp alýǵa-satýǵa arnalǵan elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵynyń sýbektileri arasynda jasalatyn kelisim; 4) elektr energııasynyń tranzıti – elektr energııasyn basqa eldiń energııa júıesinen berý úshin bir nemese birneshe shektes elderdiń elektr jelilerin paıdalaný jónindegi qyzmetter; Osy Qaǵıdada paıdalanylatyn ózge uǵymdar men anyqtamalar Qazaqstan Respýblıkasy elektr energetıkasy salasyndaǵy zańnamasyna sáıkes qoldanylady. 3. Qazaqstan Respýblıkasynda elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵy elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵy sýbektileriniń arasyndaǵy sharttar negizinde jumys isteıtin elektr energııasyn satyp alý-satýmen baılanysty qatynastar júıesin bildiredi jáne mynadaı ózara baılanysty jumys isteıtin naryqtardan turady: 1) elektr energııasynyń ortalyqsyzdandyrylǵan satyp alý-satý naryǵy; 2) elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda naryǵy; 3) elektr energııasynyń teńgerimdeýshi naryǵy; 4) júıelik jáne qosalqy qyzmet kórsetý naryǵy. 2. Elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵyn uıymdastyrý tártibi 4. Elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵyna qatysýy úshin elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵynyń sýbektileri ruqsat beriledi. 5. Energııa óndirýshi uıymdar, mynadaı talaptardy oryndaǵan kezde elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵyna qatysady: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń ruqsattar jáne habarlamalar salasyndaǵy zańnamasynda kózdelgen tártippen lısenzııasynyń bolýy; 2) elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵyna keminde 1 megavatt (budan ári - MVt) kóleminde ortasha táýliktik (bazalyq) qýat jetkizý (orta jyldyq qýatty jańartylǵan energııa kózderi úshin) jáne kommersııalyq esepke alý avtomattandyrylǵan júıeleriniń, júıelik operatorda belgilengen júıelermen olardy birizdendirýdi qamtamasyz etetin telekommýnıkasııalardyń bolýy; 3) ulttyq jáne qajet bolǵan jaǵdaıda aýdandyq elektr jelisine ruqsaty bolýy. 6. Energııa óndirýshi uıymdarǵa ulttyq elektr jelisine jáne/nemese óńirlik elektr jelisine júıelik operatormen mynadaı: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń birtutas elektr energetıkalyq júıesinde elektr energııasyn óndirý-tutyný rejımderin tehnıkalyq dıspetcherlendirý boıynsha qyzmetterdi kórsetýge arnalǵan; 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń birtutas elektr energetıkalyq júıesinde elektr energııasyn óndirý-tutyný teńgerimderin uıymdastyrý jónindegi qyzmetterdi kórsetýge arnalǵan; 3) teńgerimdi elektr energııasyn satyp alýǵa-satýǵa arnalǵan sharttary bolǵan kezde ruqsat beriledi. 7. Elektr energııasynyń tutynýshylary, onyń ishinde energııa berýshi uıymdar mynadaı talaptardy oryndaǵan kezde kóterme saýda naryǵyna qatysady: 1) elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵyna keminde 1 MVt kóleminde ortasha táýliktik (bazalyq) qýat satyp alý jáne kommersııalyq esepke alýdyń avtomattandyrylǵan júıeleriniń, júıelik operatorda belgilengen júıelermen olardy birizdendirýdi qamtamasyz etetin telekommýnıkasııalardyń, qajet bolǵan jaǵdaıda óńirlik elektr jelilik kompanııanyń bolýy; 2) ulttyq jáne qajet bolǵan jaǵdaıda óńirlik elektr jelilerine ruqsattyń bolýy. 8. Elektr energııasynyń tutynýshylaryna, onyń ishinde energııa berýshi uıymdarǵa ulttyq elektr jelisine mynadaı: 1) júıelik operatormen: ulttyq elektr jelisi boıynsha elektr energııasyn berý jónindegi qyzmetterdi kórsetýge arnalǵan; ımporttalatyn elektr energııasyn tehnıkalyq dıspetcherlendirý boıynsha qyzmetterdi kórsetýge arnalǵan (elektr energııasynyń ımportyn júzege asyrǵan jaǵdaıda); Qazaqstannyń birtutas elektr energetıkalyq júıesinde elektr energııasyn óndirý-tutyný teńgerimderin uıymdastyrý jónindegi qyzmetterdi kórsetýge arnalǵan; teńgerimdeýshi elektr energııasyn satyp alýǵa-satýǵa arnalǵan sharttary; 2) energııa berýshi uıymmen, onyń ishinde jelilerine elektr energııasyn tutynýshy qosylǵan óńirlik deńgeıdegi energııa jelilerin paıdalanatyn uıymmen berý boıynsha qyzmetterdi kórsetýge arnalǵan sharty bolǵan kezde ruqsat beriledi. 9. Energııamen jabdyqtaýshy uıymdar mynadaı talaptardy oryndaǵan kezde elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵynda qyzmetin júzege asyrady: 1) energııamen jabdyqtaý maqsatynda elektr energııasyn satyp alý quqyǵyna arnalǵan lısenzııasynyń bolýy; 2) elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵynan keminde 1 MVt kóleminde ortasha táýliktik (bazalyq) qýat jetkizý (tutyný) boıynsha talaptardy oryndaý; 3) ulttyq jáne qajet bolǵan jaǵdaıda óńirlik elektr jelilerine ruqsattyń bolýy. 10. Ulttyq elektr jelisine energııamen jabdyqtaýshy uıymdarǵa mynalar: 1) júıelik operatormen: - ulttyq elektr jelisi boıynsha elektr energııasyn berý jónindegi qyzmetterdi kórsetýge arnalǵan; - ımporttalatyn elektr energııasyn tehnıkalyq dıspetcherlendirý boıynsha qyzmetterdi kórsetýge arnalǵan (elektr energııasy ımportyn júzege asyrǵan jaǵdaıda); - Qazaqstan Respýblıkasynyń birtutas elektr energetıkalyq júıesinde elektr energııasyn óndirý/tutyný teńgerimderin uıymdastyrý jónindegi qyzmetterdi kórsetýge arnalǵan; - teńgerimdeýshi elektr energııasyn satyp alýǵa-satýǵa arnalǵan sharttary; 2) energııa berýshi uıymmen, onyń ishinde jelilerine elektr energııasyn tutynýshy qosylǵan óńirlik deńgeıdegi energııa jelilerin paıdalanatyn uıymmen berý boıynsha qyzmetterdi kórsetýge arnalǵan sharty bolǵan kezde ruqsat beriledi. 3. Energııa óndirýshi uıymdardyń elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵyna qatysýy 11. Energııa óndirýshi uıymdar Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyq zańnamasyna sáıkes jasalǵan sharttar negizinde elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵynyń sýbektilerine óndirilgen elektr energııasyn satýdy júzege asyrady. 12. Elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵynda óz qyzmetin júzege asyrý úderisinde energııa óndirýshi uıymdar: 1) júıelik operatormen birlesip, Qazaqstan Respýblıkasynyń birtutas elektr energetıkalyq júıesinde standarttyq jıilikti retteýdi jáne ustap turýdy júzege asyrady; 2) elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda naryǵy operatoryna elektr energııasynyń ortalyqsyzdandyrylǵan jáne ortalyqtandyrylǵan naryǵynda jasalǵan elektr energııasyn satyp alý-satý sharttary jónindegi aqparatty qosa alǵanda, Qazaqstan Respýblıkasynyń elektr energııasynyń naryǵyna monıtorıngti júzege asyrý úshin qajetti aqparatty beredi; 3) qýat rezervterin ustaýdy, kólemin, qurylymyn jáne jasalǵan sharttar negizinde júıelik operator aıqyndaǵan olardyń ornalasýyn qamtamasyz etedi; 4) dıspetcherlik tehnologııalyq basqarý quraldarynyń, onyń ishinde júıelik operatordyń jedel-aqparattyq keshenimen birizdendirilgen júıelik operatordyń dıspetcherlik ortalyqtarymen dıspetcherlik basqarýdyń jedel-aqparattyq keshenimen baılanys quraldarynyń bolýyn qamtamasyz etedi; 5) júıelik operatorǵa jáne óńirlik elektr jelileri kompanııasyna elektr energııasyn kommersııalyq esepke alý aspaptaryna kedergisiz qol jetkizýge ruqsat beredi. 4. Tutynýshylardyń elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵyna qatysýy 13. Elektr energııasyn tutynýshylar elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵynda Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyq zańnamasyna sáıkes jasalǵan sharttar negizinde elektr energııasyn satyp alady. 14. Elektr energııasyn tutynýshylar elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵynda qyzmetin júzege asyrý kezinde: 1) elektr energııasyn satyp alý-satý shartymen aıqyndalǵan elektr tutyný rejımderin saqtaıdy; 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń elektr energetıkasy salasyndaǵy zańnamasyna sáıkes tártip boıynsha tutynýshynyń menshigindegi elektr jáne energııa qurylǵylary men kommersııalyq esepke alý aspaptarynyń tıisti tehnıkalyq jaı-kúıin qoldaıdy, olardyń tehnıkalyq jaı-kúıine qoıylatyn talaptardy oryndaıdy; 3) jasasylǵan sharttarmen belgilengen merzimde kommersııalyq aspaptardyń ólshem derekterin usynady; 4) júıelik operator men óńirlik elektr jelileri kompanııasyna elektr energııasynyń kommersııalyq esepke alý aspaptaryna kedergisiz qol jetkizýge ruqsat beredi; 5) dıspetcherlik tehnologııalyq basqarý quraldarynyń, onyń ishinde júıelik operatordyń jedel-aqparattyq keshenimen jáne óńirlik elektr jelilik kompanııamen birizdendirilgen júıelik operatordyń dıspetcherlik ortalyqtarymen jáne óńirlik elektr jelilik kompanııalarmen baılanys quraldarynyń bolýyn nemese basqa dıspetcherlik ortalyqpen jedel-dıspetcherlik ózara is-qımyl jasaý jóninde ókilettik berý týraly qujattyń bolýyn qamtamasyz etedi; 6) ókiletti dıspetcherlik ortalyqpen qosylǵan telemetrıkalyq aqparatty jınaqtaý jáne berý júıesiniń bolýyn qamtamasyz etedi; 7) elektr energııasyn satyp alý-satý sharttary boıynsha óziniń kontragentterine jáne júıelik operatorǵa elektr energııasyn satyp alý-satý sharttarynyń talaptarynyń ózgergeni týraly ýaqtyly eskertedi; 15. Elektr energııasyn satyp alýǵa arnalǵan sharttary joq elektr energetıkasyn tutynýshylary ulttyq jáne (nemese) óńirlik elektr jelilerden aǵytady. 5. Energııamen jabdyqtaýshy uıymdardyń elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵyna qatysýy 16. Energııamen jabdyqtaýshy uıymdar Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyq zańnamasyna sáıkes jasalǵan sharttar negizinde tıisti shekti, eseptik nemese jeke tarıfterdi esepke ala otyryp, óz tutynýshylaryn energııamen jabdyqtaý maqsatynda elektr energııasyn satyp alýdy júzege asyrady. 17. Energııamen jabdyqtaýshy uıymdar elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵynda qyzmetin júzege asyrý kezinde: 1) júıelik operatorǵa jáne (nemese) óńirlik elektr jelilik kompanııaǵa qyzmet kórsetetin tutynýshylardyń elektr energııasynyń kommersııalyq esepke alý aspaptaryna kedergisiz qol jetkizýge ruqsat beredi; 2) tıisti dıspetcherlik ortalyqpen nemese óńirlik elektr jelilik kompanııa pýnktimen dıspetcherleý boıynsha qyzmetter kórsetý týraly sharttyń bolýyn qamtamasyz etedi; 3) elektr energııasyn satyp alý-satý sharttary boıynsha óziniń kontragentterine, júıelik operatorǵa jáne (nemese) óńirlik elektr jelilik uıymdaryn elektr energııany satyp alý-satý sharttarynyń talaptaryn ózgertý týraly ýaqtyly eskertedi. 18. Energııamen jabdyqtaýshy uıymdardyń elektr energııasyn satyp alýǵa arnalǵan qoldanystaǵy sharttar bolmaǵan jaǵdaıda bólshek saýda tutynýshylary Zańmen belgilengen tártippen kepildendirilgen elektr energııa jetkizýshisine berýge jatady. 6. Energııa berýshi uıymdardyń elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵyna qatysýy 19. Energııa berýshi uıymdar elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵynda elektr energııasyn berý jónindegi qyzmetterdi kórsetedi, Qazaqstan Respýblıkasy azamattyq zańnamasyna sáıkes jasalǵan sharttar negizinde elektr energııasyna jáne sharýashylyq muqtajdyqqa jumsalatyn tehnologııalyq shyǵystardy óteý úshin elektr energııasyn satyp alady. 20. О́ńirlik elektr jelileri arqyly elektr energııasyn berý jónindegi qyzmetter tabıǵı monopolııalar jáne retteletin naryqtar salasynda basshylyqty júzege asyratyn memlekettik organ belgileıtin tarıfter boıynsha óńirlik elektr jelileri, energııamen jabdyqtaýshy uıymdarǵa qosylǵan elektr energııa tutynýshylaryna kórsetiledi. 21. Energııa berýshi uıymdar elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵynda óz qyzmetterin júzege asyrý kezinde: 1) Zańǵa sáıkes tártip boıynsha belgilengen elektr energııasynyń senimdilik normalaryna jáne sapa standarttaryna sáıkes óńirlik elektr jelileri boıynsha elektr energııasyn berýdi júzege asyrady; 2) óńirlik elektr jelilerine qol jetkizý úshin teń talaptardy qamtamasyz etedi; 3) óńirlik elektr jelisiniń paıdalanýǵa ázirligin qoldaýdy jáne oǵan tehnıkalyq qyzmet kórsetýdi qamtamasyz etedi; 4) óńirlik elektr jelileriniń turaqty jáne senimdi jumysyn, jedel basqarý (iske qosý) aımaǵyna kiretin energetıka obektilerinde avarııanyń aldyn alý, oqshaýlaý jáne joıý boıynsha sharalardy ýaqtyly qabyldaýdy qamtamasyz etedi; 5) júıelik operatorymen birge ulttyq standarttarmen ózge de standarttaý jónindegi normatıvtik quqyqtyq aktilerde belgilengen Qazaqstan Respýblıkasynyń elektr energetıkasy salasyndaǵy jáne tehnıkalyq retteý salasyndaǵy zańnamasyna sáıkes beriletin elektr energııasynyń sapasyn qamtamasyz etedi; 6) óńirlik elektr jelileri shekarasynda kelisilgen esepke alý núktelerinde elektr energııasyn kommersııalyq esepke alýdy júzege asyrady; 7) Qazaqstannyń birtutas elektr energetıkalyq júıesindegi elektr energııasyn óndirý (tutyný) rejımderin jedel dıspetcherlik basqarý úderisinde júıelik operatormen ózara is-qımyldy júzege asyrady; 8) ulttyq jáne óńirlik elektr jelisiniń bóliný shekaralaryndaǵy kommersııalyq esepke alýdyń kelisilgen núktelerinde elektr energııasynyń menshikti teńgerimsizdikterin júıelik operatormen qarjylyq retteýdi júzege asyrady; 9) menshik nysanyna jáne vedomstvolyq tıesililigine qaramastan, elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵynyń barlyq sýbektilerinen elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵyndaǵy qyzmetti júzege asyrý úshin qajetti aqparatty alady jáne sapasyn baqylaýdy júzege asyrady. 7. Júıelik operatordyń jáne elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda naryǵy operatorynyń elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵyna qatysýy 22. Qazaqstan Respýblıkasynyń elektr energetıkasy salasyndaǵy zańnamasyna sáıkes júıelik operator elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵyna qatysady. 23. Zańǵa sáıkes belgilengen tártippen elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda naryǵynyń operatory ortalyqtandyrylǵan saýdany uıymdastyrý jáne júrgizý jónindegi qyzmetterdi kórsetedi. 24. Elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda naryǵynyń operatory: 1) saýda júıesiniń elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵynda elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyǵyn júrgizýge turaqty ázirligin qamtamasyz etedi jáne ustaıdy; 2) kóterme saýda naryǵy sýbektileriniń kommersııalyq táýekelderin barynsha tómendetý maqsatynda elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda naryǵynda kepildikter men esep aıyrysýdyń ortalyqtandyrylǵan júıesin uıymdastyrady; 3) elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵyna qatysýshylardy saýda júıesimen jumys isteýge oqytady; 4) ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyqtarda jasalǵan mámilelerdiń oryndalý monıtorıngin júzege asyrady; 5) elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵynyń sýbektilerin ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyqtarda qalyptasqan elektr energııasyna arnalǵan ındıkatıvtik baǵalar jónindegi aqparatpen jáne basqa da naryqtyq aqparatpen qamtamasyz etedi. 8. Elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵynyń jumys isteýi 25. Elektr energııasynyń ortalyqsyzdandyrylǵan satyp alý-satý naryǵynda kóterme saýda naryǵynyń sýbektileri elektr energııasyn satyp alý-satý sharttaryn óz erkimen jasaıdy. Elektr energııasyn jetkizýdiń kólemderi men merzimderi shart talaptarymen aıqyndalady. 26. Elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda naryǵynda elektr energııasyn satyp alý-satý jónindegi sharttar men mámileler Zańǵa sáıkes tártippen elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda naryǵynyń operatory júrgizetin ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyq nátıjeleri boıynsha jasalady. 27. Elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵy sýbektileriniń ortalyqtandyrylǵan saýda-sattyqtarǵa qatysýy Zańda kózdelgen jaǵdaılardy qospaǵanda, erikti negizde jáne elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda naryǵynyń operatorymen jasalatyn qatysý shartynyń negizinde júzege asyrylady. 28. Elektr energııasynyń ortalyqsyzdandyrylǵan satyp alý-satý naryǵynda jáne elektr energııasynyń ortalyqtandyrylǵan saýda naryǵynda elektr energııasyn satyp alý-satý sharttary Qazaqstan Respýblıkasynyń Azamattyq kodeksine sáıkes jasalady, sondaı-aq mynadaı talaptardy kózdeıdi: 1) taraptarmen kelisilgen elektr energııasyn jetkizý rejıminiń saǵattyq táýliktik (maýsymdyq) ózgerý kestesi; 2) elektr energııasyn tutynýshylar men energııa óndirýshi uıymdardy elektr energııasynyń sharttyq kólemderin torapqa bosatý men toraptan qabyldaýdy tabıǵı jáne kommersııalyq esepke alý núktelerin kórsetý; 3) avarııalyq buzýshylyqtar týyndaǵan jaǵdaıda elektr energııasyn jetkizý talaptary (rezervteý tártibi); 4) elektr energııasyna satyp alýshy ýaqtyly aqy tólemegen jaǵdaıda elektr energııasynyń bosatylýyn shekteý jáne (nemese) toqtatý tártibi. 29. Zańǵa sáıkes tártip boıynsha elektr energııasyn shektes memleketterge jetkizýdi (satyp alýdy), shektes memleketterdiń elektr jelileri boıynsha elektr energııasyn berýdi nemese tranzıtteýdi kózdeıtin elektr energııasyn satyp alý-satý sharttary júıelik operatormen tehnıkalyq iske asyrý bóliginde kelisýge jatady. 30. Elektr energııasyn eksporttaýǵa jáne (nemese) ımporttaýǵa arnalǵan mámileler boıynsha elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵynda týyndaıtyn qatynastar tıisti sharttarda, Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda jáne memleketaralyq kelisimderde kózdelgen tártippen retteledi. 31. Elektr energııasynyń eksporty men ımporty, eger qatysýshysy Qazaqstan Respýblıkasy bolyp tabylatyn, ratıfıkasııalanǵan halyqaralyq shartta ózgeshe belgilenbese, Qazaqstan Respýblıkasynyń keden zańnamasynyń talaptaryn oryndaý shartymen júzege asyrylady. 32. Elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵynyń sýbektileri jasalǵan sharttar negizinde júıelik operatorǵa aldaǵy táýlikke elektr energııasyn jetkizý (tutyný) ótinimderin jiberedi. 33. Júıelik operator elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵy sýbektileriniń ótinimi negizinde táýlik kesteni qalyptastyrady jáne bekitedi. 34. Elektr energııasyn jetkizý (tutyný) júıelik operator bekitken, kelisilgen túzetýlerdi eskere otyryp, táýlik kestesinde kórsetilgen elektr energııasyn jetkizýdiń-tutynýdyń málimdelgen kólemderine sáıkes júzege asyrylady. 35. Elektr energııasynyń teńgerimdi naryǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Birtutas elektr energetıkalyq júıesinde elektr energııasy jáne qýat teńgerimin ustaý úshin júıelik operatordyń quraly bolyp tabylady. 36. Júıelik operator shektes memleketterdiń energııa júıelerimen elektr energııasy aǵyndarynyń memleketaralyq saldosynyń sharttyq mánderin qamtamasyz etedi jáne elektr energııasynyń memleketaralyq teńgerimsizdikterin retteıdi. Memleketaralyq teńgerimsizdikterdi retteýdi júıelik operator tıisti sharttarda, Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda jáne memleketaralyq kelisimderde kózdelgen tártippen júzege asyrady. 37. Zańmen belgilengen tártip boıynsha júıelik jáne qosalqy qyzmetter naryǵy elektr energııasyn jáne qýatty berý, bólý, dıspetcherleý, retteý jáne rezervteý jónindegi qyzmetterdi qamtıdy, elektr energııasyn óndirý, berý, tutyný erekshelikterimen negizdelgen jáne belgilengen tártipke sáıkes jumys isteıdi. Júıelik jáne qosalqy qyzmetterdi tıisti qyzmetterdi kórsetýge jasalǵan sharttar negizinde elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵy sýbektileri kórsetedi jáne alady. 38. Elektr energııasynyń kóterme saýda naryǵyna naqty jetkizilgeni jáne tutynylǵany úshin ózara esep aıyrysýlar Qazaqstan Respýblıkasynyń kóterme saýda naryǵynda elektr energııasyn óndirý-tutynýdyń naqty teńgeriminde kórsetilgen, eseptik kúntizbelik aıdyń nátıjesi boıynsha júıelik operator jasaǵan elektr energııasy kóleminiń mánderine sáıkes júzege asyrylady. Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2015 jylǵy 26 naýryzda Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №10531 bolyp engizildi.